Drzewo oliwne w kuchni znamy głównie z oliwek i oliwy, które cenione są za antyoksydacyjne właściwości. Warto jednak docenić też liście oliwne. Zawierają one nawet 200 razy więcej niż oliwa niektórych związków fenolowych o działaniu przeciwutleniającym, przeciwzapalnym, przeciwnowotworowym i obniżającym ciśnienie.

Oliwa to źródło zdrowych tłuszczy, ale jej właściwości zdrowotne wynikają także z wysokiej zawartości związków fenolowych. Zaliczamy do nich np.:

• oleuropeozydy (oleuropeina i werbaskozyd)
• flawony (luteolina-7-glukozyd, apigenina-7-glukozyd, diosmetyna-7-glukozyd, luteolina i diosmetyna)
• flawonole (rutyna)
• flawan-3-ole (katechina)
• podstawione fenole (tyrozol, hydroksytyrozol, wanilina, kwas wanilinowy i kwas kawowy).

Okazuje się jednak, że bogatsze w związki fenolowe są liście oliwne. To najlepsze źródło oleuropeiny, ale znajdziemy tam też hydroksytyrozol, luteolino-7-glukozyd, apigenino-7-glukozyd i werbaskozyd.

Ilość oleuropeiny waha się od 0,005% do 0,12% w oliwie z oliwek, podczas gdy w liściach oliwki może być jej nawet 200 razy więcej (od 1 do 14%)[1]. Całkowitą zawartość flawonoidów i polifenoli w liściach oliwnych odpowiada wartościom zbliżonym do czerwonych winogron.

Działanie związków fenolowych z liści oliwnych

Związki fenolowe obecne w liściach oliwnych, szczególnie oleuropeina, wykazują działanie antyoksydacyjne, przeciwnadciśnieniowe, hipoglikemiczne, hipocholesterolemiczne i kardioprotekcyjne. Ponadto liście oliwne mają takie składniki bioaktywne jak sekoirydoidy, flawonoidy, triterpeny i lignany. Związki te mają działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, przeciwnowotworowe, przeciwcukrzycowe i przeciwnadciśnieniowe.

Ekstrakt z liści oliwek – na co pomaga

Profilaktyka chorób serca

Badania sugerują, że ekstrakt z liści oliwki może obniżać ciśnienie tętnicze i poprawiać lipidogram, a poprawa tych parametrów przekłada się na zdrowie układu krążenia.

W 2008 roku przeprowadzono badanie z udziałem 40 bliźniąt jednojajowych. Oceniano wpływ ekstraktu w liści oliwnych na ciśnienie krwi. Jednej grupie podawano 500mg ekstraktu, drugiej 1000mg. Po 8 tygodniach zaobserwowano istotne obniżenie ciśnienia skurczowego i rozkurczowego w grupie, która otrzymywała większe dawki, w drugiej grupie zmiana nie była znacząca w porównaniu do grupy kontrolnej[2].

Inne badanie wykazało, że oleuropeina zapewnia ochronę układu sercowo-naczyniowego u szczurów z cukrzycą typu 2, szczególnie gdy ekstrakt był stosowany w dawce 60 mg/kg na dobę[3].

W przeglądzie randomizowanych badań opublikowanym w 2022 roku oceniono, że suplementacja ekstraktem z liści oliwnych może znacząco obniżać poziom trójglicerydów i ciśnienie krwi, a także wpływać na poprawę stężenia cholesterolu całkowitego i LDL u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym[4].  

Łagodzi skutki zawału serca

Dodatkowo polifenole z liścia oliwnego mogą łagodzić skutki zawału serca i zapobiegać rozwojowi niewydolności serca po zawale. W badaniu opublikowanym w 2015 roku opisano możliwe kardioprotekcyjne działanie oleuropeiny u szczurów z ostrym zawałem mięśnia sercowego. Wykazano, żę podanie 20 mg tego związku na kg masy ciała przed indukcją niedokrwienia mięśnia sercowego (tzw. pozorowany zawał) zapobiegło upośledzeniu czynności serca. U grupy, której podano tę substancję, zaobserowano zmniejszenie uwalniania kinazy kreatynowej (marker ciężkości uszkodzenia serca), oraz utlenionego glutationu (marker narażenia serca na stres oksydacyjny)[5].

Inne badanie wykazało, że podawanie królikom oleuropeiny w dawce 10 lub 20 mg/kg przez 6 tygodni lub 20 mg/kg przez 3 tygodnie zmniejszyło rozmiar zawału w porównaniu z grupą kontrolną (p = 0,001)[6].

Polifenole z liści oliwnych a cukrzyca

Polifenole z liści oliwnych, a zwłaszcza oleuropeina, wpływają na obniżenie stężenia glukozy. Oceniono wpływ podawania szczurom z cukrzycom ekstraktów z oleuropeiny i hydroksytyrozolu w stężeniach 16 i 8 mg/kg masy ciała. Badanie wykazało, że poziom glukozy we krwi był istotnie niższy po podaniu tych ekstraktów, a większa dawka spowodowała znacznie silniejsze działanie hipoglikemiczne. Jednocześnie u myszy, którym podano te ekstrakty, zaobserwowano wyższe poziomy glikogenu wątrobowego[7].

W badaniu z udziałem królików chorych na cukrzycę oceniano wpływ podawania ekstraktu z oleuropeiny na poziom glukozy we krwi. Zastosowano dawkę 20 mg/kg masy ciała przez 16 tygodni i wykazano istotny efekt hipoglikemiczny oleuropeiny od 8. tygodnia podawania ekstraktu. Badanie wykazało również, że w grupie leczonej oleuropeiną odnotowano stopniową redukcję poziomu malondialdehydu w erytrocytach, który jest markerem stresu oksydacyjnego. Badanie sugeruje, że stosowanie oleuropeiny może zmniejszać powikłania wynikające ze stresu oksydacyjnego w cukrzycy typu 2[8].

Polifenole z liści oliwki w zapaleniu jelita grubego

W badaniu z 2013 roku oceniono wpływ oleuropeiny na stan jelit u myszy z przewlekłym zapaleniem jelita grubego. Przez 56 dni podawano im te polifenole w dawcę 500mg na kg masy ciała. Badanie wykazało zmniejszenie nacieku komórkowego oraz zmniejszenie uwalniania cytokin zapalnych (interleukina-6 i interleukina-1β). Wyniki sugerują, że podawanie oleuropeiny jest skuteczne w łagodzeniu objawów przewlekłego zapalenia jelit[9].

Wpływ polifenoli z liści oliwnych na łagodzenie stanu po urazach

Wykazano, że oleuropeina moduluje odpowiedzi zapalne, co wpływa na złagodzenie stanu po urazie. Wykazano to w badaniu na myszach, u których doprowadzono do urazu rdzenia kręgowego, a następnie podano im 20mg na kg masy ciała oleuropeiny. U myszy tych, w porównaniu z grupą kontrolą, zaobserwowano mniejsze stężenia markerów stanu zapalnego (TNF-α, IL-1β, nitrotyrozyny, iNOS, COX-2 i PARP). Substancje te wytwarzane są bezpośrednio po urazie, pogarszając stan pourazowy poprzez zwiększenie przepuszczalności naczyń i rekrutację komórek zapalnych[10].

Wpływ polifenoli z liścia oliwnego na otyłość

Zbadano wpływ oleuropeiny na metabolizm energetyczny i otyłość. Badanie in vitro wykazało, że oleuropeina zmniejszyła ekspresję receptora aktywowanego przez proliferator peroksysomów (PPAR), zahamowała powstawanie komórek tłuszczowych (adipogenezę) i nasiliła powstawanie komórek kościotwórczych (osteoblastogenezę) w komórkach macierzystych pochodzących z ludzkiego szpiku kostnego[11].

Inne badanie wykazało, że oleuropeina  zmniejszała różnicowanie preadipocytów oraz akumulację tłuszczów, a tym samym regulowała wielkość komórek tłuszczowych[12].

Liście oliwne a spowolnienie starzenia komórek

W ostatnich latach badania in vitro wykazały, że liście oliwne i bioaktywne składniki z liści oliwnych mogą mieć działanie antyglikacyjne, co może prowadzić do spowolnienie starzenia komórek. Substancje zawarte w liściach oliwnych zmniejszają interakcje między cukrami a aminokwasami, kwasami nukleinowymi i lipidami oraz neutralizują produkty uboczne metabolizmu cukrów i tłuszczów. Nagromadzenie tych substancji mogłyby uszkadzać białka, prowadzić do powstawania końcowych produktów glikacji (AGEs), nasilać stres oksydacyjny i stan zapalny. To wszystko powiązane jest z  przyspieszonymi procesami starzenia się komórek, większym ryzykiem m.in. cukrzycy i chorób neurodegeneracyjnych. Na ten moment jednak takie działanie składników liści oliwnych przebadano tylko poza organizmem człowieka. Aby udowodnić te mechanizmy i zrozumieć, jak przebiega ich metabolizm w ciele człowieka, konieczne są badania in vivo i kliniczne.

Ekstrakt z liścia oliwnego a menopauza

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu równoległym, 60 zdrowych kobiet po menopauzie w wieku 47–70 lat otrzymywało ekstrakt z liści oliwnych (250 mg/dobę) lub placebo przez 12 tygodni. Po 6 i 12 tygodniach suplementacji za pomocą kwestionariusza oceniono, że objawy pomenopauzalne znacznie się poprawiły w porównaniu z grupą placebo. Zaobserwowano też poprawę w gęstości mineralnej kości [13].

Więcej o diecie w menopauzie przeczytasz TUTAJ

A jak działa napar z liści oliwnych?

Powyżej opisałam działanie ekstraktów z liści oliwki (standaryzowane ekstrakty zawierają 15–40% oleuropeiny) lub wpływ samej oleuropeiny. Część z tych badań przeprowadzono w warunkach in vitro lub na zwierzętach. Baza badań na temat działania in vivo na ludzki organizm jest dość ograniczona. Jeszcze mniej wiemy na temat wpływu naparu z liści oliwnych, które są mniej skoncentrowanym źródłem oleuropeiny niż ekstrakty z liści. Herbata byłaby najłatwiejszą formą do pozyskania w warunkach domowych. Są jednak pewne obiecujące badania.

Liście oliwne a cholesterol i glukoza

Przez 12 tygodni 3 razy dziennie podawano uczestnikom badania 330 ml naparu z liści oliwnych. Po tym czasie u badanej grupy zaobserwowano obniżenie stężenia trójglicerydów i cholesterolu LDL oraz glukozy. Masa ciała, obwód talii i poziom insuliny nie uległy znaczącej zmianie [14].

Napar z liści oliwnych a SIBO

Zbadano wpływ naparu z liści oliwnych na przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO). W tym celu zebrano grupę 49 osób chorych na SIBO i podzielono ich na dwie grupy. Jedna piła 2 razy dziennie napar z liści oliwnych (1,7g suszonych liści zaparzona przez 7 – 10 min. szklanką gorącej wody). Grupa kontrolna nie otrzymywała takiego naparu. Po 2 miesiącach u 88% osób z grupy pijącej napar wystąpiła normalizacja wodorowo-metanowego testu oddechowego (w grupie kontrolnej zaobserwowano to tylko u 4,2% osób). W grupie interwencyjnej zaobserwowano istotny spadek w skali oceny objawów żołądkowo-jelitowych, czego nie zanotowano w grupie kontrolnej[15].

Herbata z liści oliwnych a anemia

Porównano wpływ spożywania herbaty z liści oliwnych i zielonej herbaty na parametry hematologiczne u 31 kobiet w wieku od 40 do 70 lat. Po 6 i 12 tygodniach interwencji zaobserwowano, że liczba erytrocytów, hemoglobina i hematokryt były istotnie wyższe w grupie pijącej napar z liści oliwnych niż w grupie pijącej zieloną herbatę. po 6 i 12 tygodniach interwencji[16].

Liście oliwne kupisz np. w sklepie Tea Store

[1] Japon-Lujan R, Luque-Rodriguez JM, Luque de Castro MD. Dynamic ultrasound-assisted extraction of oleuropein and related polyphenols from olive leaves. J Chromatogr A. 2006; 1108: 76–82

[2] Perrinjaquet-Moccetti T, Busjahn A, Schmidlin C, Schmidt A, Bradl B, Aydogan C. Food supplementation with an olive (Olea europaea L.) leaf extract reduces blood pressure in borderline hypertensive monozygotic twins. Phytother Res. 2008 Sep;22(9):1239-42. doi: 10.1002/ptr.2455. PMID: 18729245.

[3] Nekooeian AA, Khalili A, Khosravi MB. Oleuropein offers cardioprotection in rats with simultaneous type 2 diabetes and renal hypertension. Indian J Pharmacol. 2014 Jul-Aug;46(4):398-403. doi: 10.4103/0253-7613.135951. PMID: 25097277; PMCID: PMC4118532.

[4] Razmpoosh E, Abdollahi S, Mousavirad M, Clark CCT, Soltani S. The effects of olive leaf extract on cardiovascular risk factors in the general adult population: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Diabetol Metab Syndr. 2022 Oct 21;14(1):151. doi: 10.1186/s13098-022-00920-y. PMID: 36271405; PMCID: PMC9585795.

[5] Janahmadi Z, Nekooeian AA, Moaref AR, Emamghoreishi M. Oleuropein Offers Cardioprotection in Rats with Acute Myocardial Infarction. Cardiovasc Toxicol. 2014. DOI: 10.1007/ s12012-014-9271-1.

[6] Andreadou I, Iliodromitis EK, Mikros E, Constantinou M, Agalias A, Magiatis P, et al. The olive constituent oleuropein exhibits anti-ischemic, antioxidative, and hypolipidemic effects in anesthetized rabbits. J Nutr. 2006; 136(8): 2213-9

[7] Jemai H, El Feki A, Sayadi S. Antidiabetic and antioxidant effects of hydroxytyrosol and oleuropein from olive leaves in alloxan-diabetic rats. J Agric Food Chem. 2009; 57(19): 8798- 804. DOI: 10.1021/jf901280r.

[8] Al-Azzawie HF, Alhamdani MS. Hypoglycemic and antioxidant effect of oleuropein in alloxan-diabetic rabbits. Life Sci. 2006; 78(12): 1371-7.

[9] Giner E, Recio MC, Ríos JL, Giner RM. Oleuropein Protects against Dextran Sodium Sulfate-Induced Chronic Colitis in Mice. J Nat Prod. 2013; 76(6): 1113-20. DOI: 10.1021/ np400175b

[10] Khalatbary AR, Zarrinjoei GhR. Anti-Inflammatory Effect of Oleuropein in Experimental Rat Spinal Cord Trauma. Iran Red Crescent Med J. 2012; 14(4): 229-34.

[11] Santiago-Mora R, Casado-Diaz A, De Castro MD, Quesada-Gomez JM. Oleuropein enhances osteoblastogenesis and inhibits adipogenesis: the effect on differentiation in stem cells derived from bone marrow. Osteoporos Int. 2011; 22(2): 675–84

[12] Drira R, Chen S, Sakamoto K. Oleuropein and hydroxytyrosol inhibit adipocyte differentiation in 3T3-L1 cells. Life Sci. 2011; 89(19–20):708–716

[13] Imperatrice M, Lasfar A, van Kalkeren CAJ, Troost F. Olive Leaf Extract Supplementation Improves Postmenopausal Symptoms: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Parallel Study on Postmenopausal Women. Nutrients. 2024 Nov 14;16(22):3879. doi: 10.3390/nu16223879. PMID: 39599665; PMCID: PMC11597182.

[14] Araki R, Fujie K, Yuine N, Watabe Y, Nakata Y, Suzuki H, Isoda H, Hashimoto K. Olive leaf tea is beneficial for lipid metabolism in adults with prediabetes: an exploratory randomized controlled trial. Nutr Res. 2019 Jul;67:60-66. doi: 10.1016/j.nutres.2019.05.003. Epub 2019 May 11. PMID: 31158739.

[15] Zafar A, Ahmed W, Tahir SK, Ahmad AMR and Iqbal S (2025) Therapeutic effects of olive leaf tea (Olea europaea L.) on gastrointestinal symptoms and body composition in adults with small intestinal bacterial overgrowth. Front. Nutr. 12:1659500. doi: 10.3389/fnut.2025.1659500

[16] Ferdousi F, Araki R, Hashimoto K, Isoda H. Olive leaf tea may have hematological health benefit over green tea. Clin Nutr. 2019 Dec;38(6):2952-2955. doi: 10.1016/j.clnu.2018.11.009. Epub 2018 Nov 20. PMID: 30501915.